Oct
11
2015

Låt Aleksijevitj bli belarusisk i Sverige

Svetlana Aleksijevitj
Foto från nn.by

Bo Löfvendahls spalt “Aleksijevitj lär fortsätta vara vitrysk i Sverige” (http://www.svd.se/i-sverige-lar-svetlana-aleksijevitj-fortsatta-vara-vitrysk/om/svds-sprakspalt)

i gårdagens nummer av SvD har fått ett flertal av oss svenska belarusier att reagera med bestörtning. I spalten rättfärdigar Bo Löfvendahl en fortsatt benämning av folkgruppen belarusier som “vitryssar”. Han hänvisar till gammal svensk språksed och påpekar dessutom att vårt ursprungsland 1991 bytte namn från Vitryska sovjetiska socialistiska republiken till Republiken Vitryssland, vilket inte ger skäl till någon ändring på svenska, eftersom nyckelordet “Vitryssland” förblev detsamma. Detta är antingen en djup okunskap eller ett fruktansvärt hyckleri. Den sovjetiska delrepubliken hette mycket riktigt Vitryska sovjetiska socialistiska republiken (Белорусская Советская Социалистическая Республика / БССР/ Белоруссия). Men efter att Sovjetiska Vitryssland i början av 90-talet deklarerade självständighet, döptes det nya landet om till “ Republiken Belarus” (Республика Беларусь). Det gjordes officiellt genom att parlamentet antog en specialskriven lag som deklarerade den namnändringen – en gängse praktik för f.d. kolonier runt om i världen. Det är just därför som man slutade använda benämningen ”Byelorussia” på engelska och började med ”Belarus”. Att den förändringen inte har speglats i den svenska benämningen är något vi idag försöker problematisera och rätta till. Att svenska språkvårdare gjorde en miss för 24 år sedan är ett väldigt svagt argument för att låta allt vara som det är. När Siam 1948 bytte namn till Thailand var det ingen språksed som hindrade att den ändringen även skedde på svenska.

Vidare resonerar Bo Löfvendahl kring att exonymer är en vanlig företeelse, och att det vore orimligt att kräva att länder ska heta exakt likadant på alla språk. Detta är en väldigt cynisk snedvridning av skälen till vår plädering om att få slippa bli kallade något vi inte känner oss bekväma med. Vi har absolut inget emot att vår folkgrupp kallas något annat på svenska än vad den gör på belarusiska. Vi är endast emot att denna benämning innefattar en benämning på ett annat nu existerande folk. Om Bo Löfvendahl för ett ögonblick försökte sätta sig in i vår situation, hade han med all säkerhet förstått, att det är skillnad på att inte kallas bokstavligen “svensk” och att kallas “blådansk”. Om han i den fantasin dessutom föreställde sig Danmark som en gigantisk och korrupt kärnvapenstat som annekterar delar av sina grannländer, hade han kanske varit mer ödmjuk inför vår vädjan.

 

Yury Kazhura

Julia Lapitskii

Alex Melnikau

Sveriges Belarusier

Michael Sender

VD för Schibsted i Belarus

Jul
6
2015

Ірына Азаранка

Беларусы Швецыі святкавалі Купалле

У Стакгольме ў ноч з 4 на 5 ліпеня 2015 года моладзевы актыў беларусаў Швецыі адзначыў Купалле. Свята наведалі госці з некалькіх краінаў, у тым ліку мясцовыя жыхары.

На пачатку лета, натхніўшыся прыкладам украінскай дыяспары, беларусы Швецыі вырашылі ладзіць пэўныя актыўнасці як мінімум штомесяц. Першай спробай стала арганізацыя вечара беларускіх настольных гульняў у сярэдзіне чэрвеня, пасля чаго мы паспрабавалі сябе ў “больш сур’ёзным фармаце” і адзначылі Купалле. Распавяду пра мерапрыемства са свайго боку, таксама дадам пару словаў ад астатняй каманды.

Арганізоўвалі невялічкім актывам разам з Аляксеем Мельнікавым (з праўлення афіцыйнай суполкі дыяспары), праваабарончым актывістам Сяргеям Андросенкам і яго  партнёрам Аляксеем Куліком. Праграму пачалі ствараць яшчэ на пачатку чэрвеня, сканцэнтраваліся на тым, каб адлюстраваць як мага больш старажытных купальскіх традыцый, але зрабіць свята, цікавае для сучаснай моладзі і дарослых незалежна ад нацыянальнасці. Каб падтрымліваць атмасферу менавіта беларускага свята, падабралі адпаведную музыку, нацыянальную вопратку, стужкі з арнаментамі.

Свята ладзілі цалкам сваімі сіламі, не прыцягвалі ані спонсараў, ані гранты. Канечне, фармат атрымаўся трошкі аматарскі, але кожны працаваў аддана і ўкладаў душу і час так шмат, як атрымлівалася. Распрацавалі праграму ад пачатку вечара ажно да раніцы, але, вядома, ніхто, нават арганізатары, не ведалі, як усё адбудзецца на самой справе, як паставяцца да свята госці. І адбылося выдатна!

Распавядае Алекс Мельнікаў: Ідэя адзначыць беларускае Купалле засела ў мяне даўно. У Швецыі існуе вельмі падобнае Свята сярэдзіны лета (Midsommar), па папулярнасці параўнальнае з Калядамі. Свята з’яўляецца афіцыйным выходным днём, яго адзначаюць усе! Адрозненне і адначасова падабенства Мідсомар і Купалля, мне падавалася, выдатна пасавала б беларускай грамадзе ў Швецыі. Звадзіць карагод разам з дзеткамі вакол упрыгожанага кветкамі слупа апоўдні, паспяваць мілыя дзіцячыя песенькі, пасядзець разам за святочным сталом – да гэтага цяпер збольшага зводзіцца Мідсомар. А праз пару тыдняў дапоўніць больш дарослым беларускім Купаллем з вогнішчам апоўначы, закаханымі парамі, купаннем на світанку.

На жаль, водгук на гэтую ідэю з боку суполкі не вызначаўся празмерным энтузіязмам. Спасылаліся на традыцыйны для Швецыі час масавых адпачынкаў. Як мне падаецца, справа хутчэй у тым, што большасць сябраў суполкі належыць да пакалення, якое ўжо/яшчэ не мела традыцыі адзначаць Купалле. Таму я вельмі рады яскраваму энтузіязму новых, маладзейшых сябраў суполкі, якія зладзілі нашае першае ў Швецыі беларускае Купалле!

Свята атрымалася захапляльным не толькі для нас, але і для шматлікіх сяброў з Украіны, Расіі, Швецыі і, дарэчы, прыцягнула шмат каго з выпадковых людзей, якія адпачывалі побач. Яны цікавіліся прыгожымі і чароўнымі традыцыямі і бел-чырвона-белым сцягам, які мы мелі на свяце. Застаецца толькі спадзяваца, што і самі мясцовыя беларусы выкажуць большую цікаўнасць наступным летам!

Таксама дадае Сяргей Андросенка:Адна з мэтаў нашай арганізацыі – гэта спрыяць захаванню беларускай мовы і ідэнтычнасці, нашае Купалле таксама файна спрацавала і на іншыя мэты “Беларусаў Швецыі”: аб’ядноўваць і ствараць кантакную платформу для беларусаў, якія жывуць у Швецыі; спрыяць развіццю кантактаў паміж народамі Швецыі і Беларусі; распаўсюджваць веды і абуджаць грамадскую думку вакол Беларусі ў Швецыі. Таксама мы з захапленнем назіралі, як “Згуртаванне беларусаў Канады” арганізуе Купалле ў Таронта, наша каманда не хацела ў культурным плане Скандынавію пакідаць без гэтага вясёлага традыцыйнага папулярнага беларускага свята. Можна сказаць, што ў пэўным сэнсе нашы землякі, якія жывуць у Канадзе, таксама нейкім чынам натхнялі нас – ну, у прыватнасці, мяне дакладна. У падрыхтоўцы свята мы выкарыстоўвалі традыцыйныя абрады, але троху іх адаптавалі пад сучаснасць. Напрыклад, шведскае Купалле было гендарна нейтральным: мы лічым, што некаторыя гендарныя стэрэатыпы мінулага больш не адпавядаюць духу часу”.

Ірына Азаранка

Фотаздымкі – Меко Чачава, Сяргей Карэтнікаў

 


Mar
11
2013

Віншаваньне ад Старшыні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі Івонкі Сурвіллы

Дарагія Суродзічы!

Ад імя Рады Беларускай Народнай Рэспублікі,  віншую Вас з нашым вялікім нацыянальным сьвятам,  угодкамі таго слаўнага 25-га Сакавіка 1918 году,  калі наш народ абвесьціў незалежнасьць сваёй дзяржавы. У той памятны год, мы афіцыйна перасталі быць абарыгенамі Паўночна-Заходняга Краю Расейскай Імпэрыі ды сказалі сьвету, што мы – і толькі мы – маем права гаспадарыць на нашай – спрадвечна нашай – зямлі.

Заняло праўда яшчэ больш за 70 гадоў цяжкога змаганьня, пакуль Беларусь сталася сувэрэннай Рэспублікай. Але сёньня, ня гледзячы на здраднікаў, якія перахапілі ўладу, ня гледзячы на змушанае маўчаньне, Беларусь жыве – жыве ў супраціве гвалту над свабодай, над правамі чалавека і нацыі.

Так як мы калісь з году ў год пацяшалі сябе, што ніводная імпэрыя ня вечная і што «загляне сонца і ў наша ваконца», сёньня мы таксама ведаем, што дні ўзурпатара палічаныя і ні яму ні ягоным спонсарам ня ўдасца ўжо сьцерці Беларусь з карты сьвету.

Беларусы — народ цярплівы.  Мы цэнім жыцьцё, але мы не рабы. Няхай дыктатар ня думае,  што памяркоўнасьці і цярплівасьці беларусаў няма канца.

Наш народ ня раз выходзіў «шчыльнымі радамі» бараніць сваю зямлю. З Божай дапамогай, ён і гэтым разам абароніць жыцьцё рэспублікі сваёй!

Жыве Беларусь!

Івонка  Сурвілла, Старшыня Рады
Беларускай Народнай Рэспублікі
Jan
22
2013

Заява суполкі з нагоды департацыі Вольгі Класкоўскай

Суполка беларусаў Швецыі з вялікім жалем успрыняла рашэнне Міграцыйных уладаў Швецыі аб дэпартацыі беларускай грамадзянкі Вольгі Класкоўскай.

Вольга з’яўляецца сяброўкай суполкі напрацягу некалькіх гадоў, і напрацягу гэтага часу мы былі сведкамі яе цяжкага лёсу, выкліканага пераважна палітычнымі прычынамі, звязанымі з яе асабістай барацьбой з рэжымам Аляксандра Лукашэнкі на Беларусі, а таксама падтрымкай барацьбы свайго брата палітычнагя вязня рэжыму Аляксандра Класкоўскага.

Вольга стварыла сям’ю і нарадзіла сына ў Швецыі ў надзеі атрымаць больш стабільнае і вартае чалавека жыццё. Зараз дэпартацыя разлучае яе з сям’ёй і фактычна пакідае ей адзіную магчымасць вярнуцца ў Беларусь, дзе пры цяперашніх палітычных умовах як у Вольгі, гэтак і ў яе дачкі няма чалавечай будучыні і чалавечага шчасця.

Швецыя напрацягу доўгага часу з’яўляецца прыкладам падтрымкі простых беларускіх грамадзян, якія сталі ахвярамі рэжыму Лукашэнкі. Прымаючы гэта да ўвагі, а таксама ўлічваючы вельмі складаны асабісты лёс Вольгі Класкоўскай, суполка беларусаў Швецыі заклікае Міграцыйныя ўлады Швецыі прыпыніць дэпартацыю Вольгі Класкоўскай і разгледзець яе справу з улікам верагоднай пагрозы для яе жыцця ў выпадку яе вяртання ў Беларусь.

Jan
17
2013

Беларускія каляды. 12 студзеня, 2013

Калі Вы раптам 12 студзеня ўжо надыйшоўшага 2013 года апынуліся ў Грондалі, у Вас быў шанс пабачыць сапраўднага Каляднага Дзеда Мароза, запаліць беларускую ялінку і атрымаць падарункі! Чацверты года запар мы сабраліся разам суполкай, каб адзначыць Беларускія Каляды.
Галоўнымі ўдзельнікамі, канешне, былі нашы самыя маленькія беларусы. Разам мы паклікалі Дзеда Мароза, які запаліў святочную ялінку. Далей нашых маленькіх сяброў чакалі конкурсы, за якія Дзядуля шчыра дарыў цукеркі і іншыя чароўныя рэчы з свайго даволі вялікага меху.
Хутка да конкурсаў далучыліся і дарослыя. Было вясёла! Але сапраўды бліскучыя і шчаслівыя вочкі нашых дзетак немагчыма забыць…
Цудоўна, што мы мелі магчымасць сказаць добрыя пажаднні адзін аднаму. Яны патрэбныя нам усім, і вельмі хочацца верыць, што яны здзейсняцца.
Быў час і на нашу традыцыйную інтэлектуальную віктарыну, якую ладзіў Андрэй Катлярчук. Высветлілася, у прыватнасці, што далека не ўсе добра ведаюць нашых спарстменак і сучасны беларускі гімн. З сямі пытанняў віктарыны каманда-пераможца адказала толькі на пяць. Так што ёсць над чым працаваць напрацягу года!
Дзякуй усім за смачную ежу і добры настрой! Шчыра жадаю добрага на падзеі і пазітыўныя ўраджанні Новага года! Няхай простае шчасце і здароўе не кідае вас і нашых родных землякоў на Беларусі. Жыве Беларусь і наша беларуская суполка ў Швецыі!
Юрась Кажура

Фота са святкавання тут

Aug
17
2012

PRESSMEDDELANDE FRÅN SVERIGES BELARUSIER

Den senaste tidens eskalerande diplomatiska konflikt mellan Sverige och Belarus är en mycket bekymmersam trend i relationen mellan våra två hemländer. Sveriges Belarusier, vars uppgift bland annat är att föra svenskar och belarusier närmare varandra, ser den ömsesidiga utvisningen av diplomater som ett starkt bakslag för våra strävanden.

Belarusier som är bosatta i Sverige, våra belarusiska vänner och släktingar samt våra svenska vänner och makar kommer att drabbas hårt av denna händelseutveckling. Det kommer att blir svårare att få visum, våra affärskontakter hotas och våra möjligheter att utnyttja våra medborgerliga rättigheter, såsom att delta i politiska val, erhålla pass och konsulära tillstånd går ner till ett minimum. Likaså blir det mycket svårare för våra vänner och släktingar i Belarus att besöka oss i Sverige i och med stängningen av den svenska ambassaden i Minsk.

Som Sveriges belarusiska (vitryska) invandrarförening vill vi samtidigt markera att Sveriges Belarusier fördömer den belarusiska statens beslut att inte förlänga den svenska ambassadörens visering och lägger skulden för den därefter uppkomna konflikten ensidigt på den belarusiska regimen och dess ledare Alexander Lukasjenka i synnerhet. Vi anser att Stefan Eriksson har under hela sin tid som Sveriges ambassadör i Minsk agerat i linje med det svenska regeringens politik gentemot Belarus, vars uttalade ställningstagande är att stödja det civila samhället, människorättsorganisationer och demokratirörelsen, ett ställningstagande som även Sveriges Belarusier delar.

Med sitt genuina engagemang för den belarusiska kulturen, historien, musiken och språket, som Stefan Eriksson för övrigt har lärt sig att tala obehindrat, har denne svensk förtjänat en stark respekt bland det belarusiska folket och har blivit en symbol och en förebild för många belarusier, som tidigare varit vana att inte bli sedda som en distinkt nation av andra utlänningar. Vi beklagar djupt att de belarusiska statliga medierna och deras högsta ideolog har ägnat den senaste veckan åt ogrundad och vansinnig smutskastning av denna mycket hederliga man, som istället borde ha fått en medalj och en gata döpt efter sig.

Vi tar därmed totalt avstånd från alla påhopp och anklagelser mot både den svenska ambassaden och Sverige som har hörts från Minsk under den senaste tiden. Lukasjenkas och hans mediers kritik mot Sverige är primitiv, barnslig och helt typisk för diktaturstater. Vi vill vända oss till det svenska samhället och uppmärksamma svenskarna på att dessa lögnaktiga röster inte är det belarusiska folkets röst, och definitivt inte de svenska belarusiernas.

Vi är tacksamma för att Sverige vågar stå upp för våra landsmäns rättigheter, även om det kostar Sverige en och annan örfil från en repressiv regim som säger sig representera det belarusiska folket. Ett särskilt tack vill vi rikta till utrikesminister Carl Bildt för att han inte har vikt sig för Lukasjenkas skrämsel utan har markerat att demokratiska värderingar är viktigare än diplomatisk pragmatism.

Vi hoppas att den svenska regeringen ska göra allt för att i möjligaste mån försöka förhindra att denna konflikt skulle leda till ett minskat socialt, kulturellt och ekonomiskt utbyte mellan våra länder. Den svenska närvaron i Belarus på alla plan, liksom möjligheten för belarusier att besöka Sverige, är oerhört viktiga för att det belarusiska civila samhället ska kunna växa fram trots regimens repressalier, och att en Sverigefientlig militärdiktatur inte ska kunna slå rot på andra sidan Östersjön.

 

Jan
8
2012

Фота са сьвяткаваньня Калядаў

http://www.facebook.com/media/set/?set=oa.10150468817442730&type=1

Dec
31
2011

З Новым годам!

З надыходзячым Новым годам, шаноўныя беларусы Швецыі!

Літаральна некалькі гадзін аддзяляюць нас ад наступлення новага 2012 года. Яшчэ адзін год нашага жыцця застаецца гісторыяй.

Для беларускай суполкі ў Швецыі гэта быў другі год з моманту нараджэння. Метафарычна – параўнаючы нас з дзіцем – можна з упэўненасцю сказаць, што мы падняліся на ногі і пачалі хадзіць. Арганізацыя паказала, што рашэнне аб аб’яднанні не было выпадковай справай, і суполка даказала сваё права на існаванне.

Мы пачыналі 2011 год з разважанняў наконт чарговых прэзідэнтскіх выбараў на Беларусі, якія не прынеслі нашай краіне ніякіх паременаў. Больш за тое, многія беларусы, якія выказалі сваю нязгоду з вынікамі выбарчай кампаніі, падвергліся жорсткаму гвалту з боку беларускага рэжыму.

Увесь гэты год мы былі з Вамі, дарагія суайчыннікі, з тымі, хто меў і мае смеласць думаць інакшч, чым думае Лукашэка і яго каманда. Мы падтрымлівалі сем’і тых, хто апынуўся у турме КДБ пасля выбараў 19 снежня 2010. Па меры нашых магчымасцяў мы імкнуліся данесці да шведскіх уладаў і грамадскага супольніцтва нашу заклапочанасць і разуменне становішча на Беларусі.

Мы пашырылі нашы гарызонты ў мінулым годзе тым, што суполка арганізавала сустрэчу ў Стакгольме з нашымі знакамітымі суайчыннікамі Віктарам Шалкевічам, а таксама з Зміцерам Вайцюшкевічам і  з яго цудоўнай жонкай Галінай Казіміроўскай, рэгентам хора Канкордыя, і сынам Язэпам. Шчырае дзякуй за магчымасць такіх сустрэч шведскаму амбасадару на Беларусі Стэфану Эрыксану.

Сам амбасадар Стэфан Эрыксан быў таксама госцем суполкі ў красавіку гэта года. Гэта было наша першае знаемства з главой шведскай місіі на Беларусі, якое прайшло на яхце “Блінда” Гіема Касперскі. Напрацягу некалькіх гадзін мы размаўлялі, абменіваліся ўражаннямі адносна падзей на Беларусі. Мы таксама асабіста пачулі цудоўную беларускую мову, якой валодае спадар шведскі амбасадар.

На сустрэчы суполкі ў кастрычніку, прысвечанай нашаму 2-гадоваму юбілею, мы былі шчаслівыя ад таго, што наша Юля Канавалава нарадзіла цудоўную дачку, брата Вольгі Класкоўскай Сашу вызвалілі з турмы КДБ, а Таня Касперскі скончыла сваю дысертацыю. Пэўна, кожнаму з нас есць што адзначыць, сустракаючы 2012 год.

5 лістапада мы традыцыйна былі на могілках і ушанавалі памяць беларуса Васіля Лукашыка, які стаяў у высноваў першай суполкі беларусаў на шведскай зямлі.

Кожны з нас – сяброў суполкі – рабіў нешта добрае накарысць нашай краіны. Нехта зрабіў больш, нехта меньш. Хто колькі мог. Мы будзем рабіць гэта і ў наступным годзе. Мы будзем радавацца за ўсе перамогі беларусаў і хвалявацца за праблемы. Спадзяемся, што іх будзе менш, чым у 2011.

Са святам вас, дарагія беларусы, з Новым годам! Здароўя і моцы вам і шчаслівага года!

Юры Кажура, Сташыня Рады, Стакгольм, 31 снежня 2011 года.

Dec
27
2011

Незвычайны літаратурны марафон у падтрымку перамен на Беларусі

19 снежня 2011 года споўнілася гадавіна паслявыбрачых рэпрэсіяў на Беларусі. Дзень, безумоўна гістарычны – упершыню ў небывалых маштабах беларусы на плошчы Незалежнасці паказалі Лукашэнку, што часы так званай маўчлівай беларускай “талерантнасці” і згоды скончыліся.

У Стакгольме ў гэты дзень мы сталі сведкамі незвычайнай акцыі. Па інціятыве вядучых грамадскіх дзячоў Швецыі тут, на центральнай плошчы Медборгаpплатцен, што на Сёдермальме, у паўдневай частцы шведскай сталіцы, на працягу 12 гадзін прайшла нон-стоп акцыя салідарнасці з нашымі суайчыннікамі, якія жадаюць пераменаў у нашай краіне. Тэксты беларускіх пісьменнікаў і паэтаў чыталі на беларускай, шведскай і ангельскай мовах вядомыя палітыкі, пісьменнікі і журналісты Швецыі.

Вельмі прыемна адзначыць, что сярод удзельнікаў былі і сябры беларускай суполкі “Sveriges Belarusier”.

Адкрыў чытанні старшыня шведскага ПЭН Ула Лашмо (Ola Larsmo). У спісе ўдзельнікаў – міністар культуры Швецыі Лена Адельсон Лільероц (Lena AdelsohnLiljeroth), выканаўчы сакратар сацыял-дэмакратычнай партыі, сябра парламэнта Швецыі Карын Йэмцін (Carin Jämtin). Прагучалі творы шэрага беларускіх аўтараў. Шведская пісьменніца Астрыд Тротцыг (Astrid Trotzig) чытала творы Валянціны Аксак, пісьменніца Марыя Мудыг (Maria Modig) творы Святланы Алексіевіч і Артура Клінава, Леннарт Нурдфош (Lennart Nordfors) – кавалак з апавядання Васіля Быкава “Афганец”, журналіст і арганізатар акцыі Марыя Сёдербэрг (Maria Söderberg) – вершы Алеся Разанава.

З сяброў беларускай суполкі Швецыі ў акцыі бралі ўдзел Юлія Лапіцкі, ДзмітрыПлакс, Лана Віллебранд, Юры Кажура і Андрэй Катлярчук. Падчас акцыі адбылася прэзентацыя новага зборніка сучаснай беларускай паэзіі і прозы на шведскай мове “Språket som svalan bor i dess hjärta” (Мова, як тая ластаўка, што жыве ў іх сэрцы) пад рэдакцыяй Марыі Сёдербэрг і Дзімтрыя Плакса.

Адначасова сябры суполкі пачалі кампанію па падпісанню навагодніх паштовак палітычным вязьням Беларусі.
Гэта быў сапраўды маштабны і вельмі незвычайны марафон. Ён паказаў, што ўвага шырокіх колаў шведскай грамадскасці да лёсу нашай краіны не толькі не памяньшаецца, але, насупраць, становіцца больш актыўнай і прымае новыя формы. Спецыяльны дзякуй за гэта Марыі Сёдербэрг, якая напрацягу 12 гадзін, нягледзячы на снег, дождж і халоднае надвор’е, была пастаянна з удзельнікамі акцыі.
Мы ўсе з Вамі, шаноўныя суайчыннікі, хто быў і працягвае выходзіць на плошчы і іншыя астраўкі незалежнасці нашай Беларусі… Мы з Вамі сэрцам і душой.

Акцыя па падпісанню паштовак працягваецца. Усe, хто жадае далучыцца да нас, звяртайцеся, калі ласка, да суполкі праз наш сайт.

Юрась Кажура, старшыня Рады суполкі,

Андрэй Катлярчук, сябра Рады.

Oct
22
2011

SVT: Моладзі надакучала цэнзура